Adurixhmint des cossounes å coron

Èn årtike di Wikipedia.
Potchî a: naiviaedje, cweri

L' adurixhmint d' ene cossoune å coron ou divuzlaedje d' ene cossoune di fén d' mot, c' est l' prononçaedje d' ene doûce (vuzlêye) cossoune sicrîte al fén d' on mot a cåze del parintêye (d di «gade» / «gadot») come li deure (divuzlêye) cossoune adjermalêye (t: /gat/).

Egzimpes[candjî | candjî l' côde wiki]

Prononçaedje D å coron come T[candjî | candjî l' côde wiki]

Tos les D et T do dierin pî si prononçnut /t/:

ene gade / ene late / ene pate / on cåde / ene påte / ene ponte di Paris / dji va rponde li meur

Prononçaedje DJ å coron come TCH[candjî | candjî l' côde wiki]

Tos les DJ et TCH do dierin pî si prononçnut /ʧ/:

ene cadje / on saetch / on viyaedje / ene vatche / ene mantche / cwand çk' on mindje ? / ene plantche k' on rcandje / ene rodje rotche / on pådje k' est trop lådje / i låtche les aiwes sol pont ds Åtches.

Prononçaedje Z å coron come S[candjî | candjî l' côde wiki]

Tos les Z, C et SS do dierin pî si prononçnut /s/:

ene laide plaece / des kesses et des messes / dji tuze / on n' oyeut ni huze ni muze / il a yeu ene buze / djel poûsse et i mousse foû

Prononçaedje JH å coron come XH[candjî | candjî l' côde wiki]

Tos les JH et XH do dierin pî si prononçnut /ç/ (ixh-låte) e prononçaedje zero-cnoxheu et so ene grosse pårteye do walon do Levant; /ʃ/ so Nameur, Tchålerwè et l' Basse Årdene):

ene tchimijhe / ene shijhe / li bijhe / rowe des Trîxhes / di l' angoxhe / del bôjhe / gn aveut nén ene barbôjhe e cir

Prononçaedje B å coron come P[candjî | candjî l' côde wiki]

Tos les B et P do dierin pî si prononçnut /p/

on cåbe / li Påpe/ on cep ås rnåds / il est on pô fwebe / ene grosse hepe

Prononçaedje GU å coron come K[candjî | candjî l' côde wiki]

Tos les GU et K do dierin pî si prononçnut /k/

ene ponte k' est trop longue / netyîz vos ongue / vosse mononke / do sonk / ene bague di lård / dji bague po Nameur / i lyi a metou l' bague å doet / i djouwéve bak å Standård[1]

Istwere di l' adurixhmint des cossounes å coron[candjî | candjî l' côde wiki]

Les cossounes å coron s' adurixhnut dispu li tot cminçmint do lingaedje walon, come on l' pout vey el sicrîta.

  • del chaut oile (del tchôde ôle) (1220).

Pu, divant l' sistinme Feller :

  • nos´ paufe gate (nosse pôve gade)

Les doûcès cossounes do francès s' adurixhnut eto voltî e francès del Walonreye.

  • mon vilâch, les Belches, les Rouches (les Rouges = les rodjès tchmijhes do Standård di Lidje)

Adurixhmint des cossounes å coron et coines del Walonreye[candjî | candjî l' côde wiki]

So li Smwès walone e 20inme sieke, les djins n' adurixhént nén les cossounes å coron des mots.

Egzimpes :

Målijhaedje des raprindisses[candjî | candjî l' côde wiki]

Les cis (cenes) k' ont-st aprins l' walon bråmint avou des lijhaedjes e sistinme Feller après aveur aprins l' francès prononcèt les vuzlêyès cossounes å coron come ele si scrijhnut (pår les fels waloneus, scrijheus e walon, tchanteus e walon) :

passans a tåve : /tɔːv/ (prononçaedje a môde francesse, estô di /tɔːf/, prononçaedje walon li pus lådje oyou)
Zande : /zãd/ (prononçaedje a môde francesse, estô di /zãt/, prononçaedje walon li pus lådje oyou)
setimbe : /sɛtɛ̃b/ (prononçaedje a môde francesse, estô di /sɛtɛ̃p/, prononçaedje walon li pus lådje oyou)

Hårdêye divintrinne[candjî | candjî l' côde wiki]

Ortografeye des sons respondant a ene divuzlêye cossounes å coron des mots

Hårdêye difoûtrinne[candjî | candjî l' côde wiki]

Sourdants[candjî | candjî l' côde wiki]

  1. Scoles di Bive, 6 di måss 2012